Bệnh thán thư (thường gọi dân dã là bệnh đốm mắt cua, thối đuôi trái hay nổ trái) do các loài nấm thuộc chi Colletotrichum gây ra, là một trong những dịch hại tàn phá nặng nề nhất trên cây ớt. Bệnh có thể bùng phát bất ngờ vào mùa mưa bão hoặc thời điểm giao mùa nồm ẩm, biến những chùm ớt căng mọng sắp đến kỳ hái thành những quả thối khô quắt queo chỉ sau vài ngày.
1. Dấu hiệu nhận biết bệnh thán thư chính xác từng giai đoạn
Nấm thán thư có thể xâm nhiễm trên tất cả các bộ phận của cây ớt, nhưng nguy hiểm và dễ nhận thấy nhất là trên quả:
- Triệu chứng trên quả chín và quả già: Ban đầu xuất hiện một đốm nhỏ ủng nước hơi lõm xuống bề mặt vỏ quả. Vết bệnh nhanh chóng lan rộng theo hình bầu dục hoặc hình tròn dọc theo thân quả. Điểm đặc trưng nhất là các đường vân tròn đồng tâm màu nâu sẫm hoặc xám đen. Khi trời ẩm ướt, ngay tâm vết bệnh sẽ tiết ra các hạt nhầy li ti màu cam hồng – đó chính là hàng triệu khối bào tử nấm đang chờ gió và nước để phát tán.
- Triệu chứng trên lá và cành non: Lá cây xuất hiện các đốm cháy tròn màu nâu xám có viền sẫm, khi khô giòn dễ rách thủng. Trên cành non, nấm làm thâm đen vỏ cây, làm khô héo từ đọt non giật lùi xuống phía dưới.
2. Nguyên nhân và điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh bùng phát
Bào tử nấm thán thư lây lan qua ba con đường chính:
- Độ ẩm không khí cao trên 85% và nhiệt độ từ 26 đến 30 độ C: Đây là môi trường hoàn hảo cho bào tử nấm nảy mầm và đâm xuyên qua lớp sáp bảo vệ của vỏ ớt.
- Tưới nước phun mưa vào chiều tối: Nước đọng lại trên kẽ lá và vỏ trái suốt đêm tạo điều kiện cho nấm thâm nhập.
- Giọt nước mưa bắn tung tóe từ mặt đất: Bào tử nấm tồn dư trong đất bắn ngược lên những cành lá thấp sát mặt chậu khi gặp mưa rào.
3. Biện pháp phòng ngừa chủ động không dùng hóa chất độc hại
Với rau trái trồng tại nhà phục vụ bữa ăn gia đình, nguyên tắc phòng bệnh từ sớm luôn mang lại hiệu quả bền vững nhất:
- Tỉa thông thoáng gốc ớt: Cắt tỉa toàn bộ lá già, cành phụ nằm dưới chạc chữ Y đầu tiên (cách mặt đất chậu khoảng 15 đến 20 cm). Gốc cây càng đón được nhiều nắng và gió đối lưu thì bề mặt vỏ quả càng khô ráo, nấm không thể ký sinh.
- Phủ bề mặt đất chậu: Rải một lớp mùn trấu hun hoặc xơ dừa sạch lên bề mặt chậu để ngăn giọt nước mưa bắn đất lên quả non.
- Tưới nước đúng cách: Luôn tưới sát mép chậu vào buổi sáng sớm, tuyệt đối không dùng vòi xịt đẫm lên hoa và quả vào cuối buổi chiều.
4. Phác đồ xử lý sinh học khi phát hiện chùm quả bị nhiễm bệnh
Nếu chẳng may chậu ớt đã xuất hiện vài quả bị đốm thán thư, bạn cần bình tĩnh xử lý theo các bước sau:
- Cách ly và tiêu hủy ngay: Dùng kéo sạch cắt bỏ triệt để toàn bộ quả và lá bệnh cho vào túi nylon vứt sọt rác. Không bao giờ vứt quả bệnh dưới gốc cây hay bỏ vào thùng ủ phân sinh hoạt.
- Phun xịt dung dịch Baking Soda sát khuẩn: Hòa tan 5g baking soda (muối nở natri bicacbonat) cùng 2 ml dầu dừa hoặc dầu ăn (chất bám dính) trong 1 lít nước sạch. Phun ướt đều hai mặt lá và các chùm quả vào sáng sớm. Tính kiềm nhẹ của baking soda làm thay đổi pH bề mặt, ức chế và làm teo liệt sợi nấm.
- Bổ sung nấm đối kháng Trichoderma: Tưới vi sinh Trichoderma định kỳ 10 ngày một lần vào gốc để cạnh tranh sinh học và tiêu diệt hoàn toàn nấm bệnh trong tầng đất rễ.
Phát hiện sớm từng vết đốm nhỏ và mạnh dạn cắt bỏ quả bệnh là chìa khóa then chốt để bảo toàn toàn bộ vụ thu hoạch ớt của bạn.
Xem thêm bí quyết trị bọ trĩ sinh học để bảo vệ toàn diện sức khỏe cho vườn ớt chậu của gia đình.